Ekonomia i Technika

Agregaty ujmują obraz gospodarki globalnie, powstają przez sumowanie wielkości jednostkowych za pomocą różnych metod statystycznych. Analiza wielkości agregatowych pozwala postawić diagnozę dotyczącą stanu gospodarki danego kraju; w Polsce na tej podstawie Minist. Gospodarki, Minist. Finansów i Nar. Bank Polski podejmują określone decyzje dotyczące parametrów makroekon., które z kolei wpłyną na pożądane korekty wielkości.

Agregatowy popyt – to łączna ilość dóbr i usług, jaką konsumenci są wstanie nabyć na określonych warunkach. Inaczej mówiąc zagregowany popyt to łączna wielkość wydatków na dobra i usługi w całej gospodarce narodowej Agregatowy popyt zależy przede wszystkim od ogólnego poziomu cen i wysokości dochodów ludności. Do sił wyznaczających agregatowy popyt należą także takie czynniki jak: oczekiwania dotyczące przyszłości,
uwarunkowania administracyjne i prawne, czyli podatki, zakupy rządowe, podaż pieniądza itp.

Agregatowa podaż – to łączna ilość towarów jaką producenci decydują się wytworzyć przy danych warunkach i dostarczyć do sprzedaży. Zagregowana podaż zależy przede wszystkim od: zasobów czynników produkcji i efektywności ich wykorzystania, od ogólnego poziomu cen towarów oraz od koszów produkcji ponoszonych przy wytwarzaniu dóbr.

Przez produkcję potencjalną – rozumiemy produkcję, którą można by wytworzyć przy pełnym wykorzystaniu czynników produkcji – pracy kapitału i ziemi. Rozmiary produkcji potencjalenj zależą od wielkości zasobów czynników produkcji występujących w gospodarce oraz od efektywności ich wykorzystania: warunkiem wzrostu tej produkcji jest wzrost wspomnianych zasobów oraz poprawa efektywności ich wykorzystania.

Produkcja faktyczna oznacza produkcję rzeczywiście wytwarzaną w gospodarce. W gospodarce rynkowej, w której produkty wytwarzają przedsiębiorstwa nastawione na zysk, jej poziom wyznaczany jest prze możliwości opłacalnej sprzedaży.

Wg. stanowiska kompromisowego, krzywa agregatowej podaży jest dość płaska, aż do osiągnięcia produkcji potencjalnej. Taki kształt krzywej wynika z tego, że w warunkach niepełnego wykorzystania czynników wytwórczych produkcja jest wysoce elastyczna względem popytu. Konsekwencją wzrostu popytu na towary jest w tej sytuacji wzrost produkcji, któremu towarzyszy niewielki wzrost cen. Sytuacja zmienia się gdy czynniki produkcji są w pełni wykorzystane i produkcja osiąga poziom produkcji potencjalnej. Produkcja staje się wówczas małoelastyczna względem popytu. W zrost popytu powoduje przede wszystkim wzrost cen, natomiast produkcja wzrasta niewielkim stopniu

Zgodnie ze stanowiskiem neoklasycznym, krzywa agregatowej podaży jest pionowa i odpowiada poziomowi produkcji potencjalnej. Taki kształt krzywej wynika z neoklasycznego przekonania o doskonałej giętkości cen. Dzięki giętkim cenom i skutecznym mechanizmom rynkowym stany nierównowagi na rynku są (zdaniem neoklasyków) szybko likwidowane i w efekcie gospodarka rynkowa ustal się na poziomie odpowiadającym pełnemu wykorzystaniu czynników produkcji.

Z kolei keynesiści odrzucają przekonanie neoklasyków o doskonałej giętkości cen i wysokiej skuteczności działania mechanizmu rynkowego. Ich zdaniem mechanizmy rynkowe nie są wstanie zagwarantować produkcji w pełni wykorzystującej czynniki wytwórcze. Wg tej teorii krzywa zagregowanej podaży jest całkowicie płaska aż do osiągnięcia poziomu produkcji potencjalnej, co oznacza, ze przy tym samym poziom cen producenci są skłonni podnosić produkcję towarów o ile istnieje na nie popyt. Gdy produkcja faktyczna osiąga poziom produkcji potencjalnej, wówczas krzywa zagregowanej podaży ma kształt pionowej linii prostej, co oznacza, że dalsze zwiększanie popytu nie powoduje wzrostu produkcji, a jedynie wzrost cen. Keynesiści wierzą jednak, że samoczynne mechanizmy rynkowe są wstanie zagwarantować stabilizacji popytu na poziomie odpowiadającym produkcji potencjalnej. Dlatego uważają, że zagregowany popyt ustala się na poziomie niższym odpowiadającym produkcji przy niepełnym wykorzystaniu czynników wytwórczych.